trat





































Website สำนักบริหารงานการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย 
ศูนย์รวมแหล่งเรียนรู้  และองค์ความรู้ 
ธนาคารความรู้ กศน.  และเครือข่าย 

 สถานีวิทยุศึกษา
สพฐ.เขต1 สระแก้ว


Admin Only
สำหรับ web master ผู้ดูแล website เข้าไปแก้ไข ส่วนต่างๆ ของ website นี้
วิธีการใช้งาน




Warning: fread() [function.fread]: Length parameter must be greater than 0 in C:\AppServ\www\trat\left.php on line 90

ท่านเป็นผู้เข้าชม
ลำดับที่:


หัวข้อที่ 5: แหล่งเรียนรู้ > เรื่องที่ 3

การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น
สุธี  วรประดิษฐ   ผู้รวบรวม


       

       หลักสูตรท้องถิ่น เป็นหลักสูตรที่พัฒนาขึ้น  เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพและความต้องการของท้องถิ่น   เนื่องจากหลักสูตรแกนกลางยังมีข้อบกพร่องบางประการ  เช่น    ความไม่สอดคล้องกับสภาพความเป็นอยู่ของผู้เรียน ชุมชน วัฒนธรรม ประเพณี  อาชีพ และค่านิยม      ทำให้
ผู้เรียนไม่สนใจ
ที่จะศึกษาเพราะเป็นเรื่องไกลตัว  จึงทำให้ต้องมีการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นขึ้น  เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้เรียน และ ชุมชน       ซึ่งเป็นความมุ่งหมายในการปฏิรูปการศึกษา มีสาระสำคัญระบุไว้ในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.. 2542  แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2)  .. 2545  (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. 2545 : 12 - 16)  ในมาตรา 27 ที่มีสาระสำคัญ  สรุปได้ว่า

                   “ให้คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  กำหนดหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อความเป็นไทย ความเป็นพลเมืองดีของชาติ  การดำรงชีวิต และการประกอบอาชีพ  ตลอดจน เพื่อการศึกษาต่อ 

                   ให้สถานศึกษาขั้นพื้นฐานมีหน้าที่ จัดทำสาระของหลักสูตรตามวัตถุประสงค์ในวรรคหนึ่งในส่วนที่เกี่ยวกับสภาพปัญหาในชุมชนและสังคม ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อเป็นสมาชิกที่ดีของครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ  "

                   สำหรับในส่วนของขอบข่ายเนื้อหาสาระตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติฉบับนี้  ได้กำหนดในมาตรา 23 ว่า  การจัดการศึกษาทั้งการศึกษาในระบบ  การศึกษานอกระบบ  และการศึกษาตามอัธยาศัย  ต้องเน้นความสำคัญทั้งความรู้  คุณธรรม  กระบวนการเรียนรู้ และบูรณาการ  ตามความ   เหมาะสมของแต่ละระดับการศึกษาในเรื่องต่อไปนี้

                           1.    ความรู้เรื่องเกี่ยวกับตนเองและความสัมพันธ์ของตนเองกับสังคม  เช่น  ครอบครัว

ชุมชน  ชาติ  และสังคมโลก  รวมถึง  ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์  ความเป็นมาของสังคมไทย    และระบบการเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

                           2.    ความรู้และทักษะด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  รวมทั้งความรู้ความเข้าใจและประสบการณ์เรื่องการจัดการ  การบำรุงรักษา  และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร  และสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุลยั่งยืน

                           3.    ความรู้เกี่ยวกับศาสนา  ศิลป  วัฒนธรรม  การกีฬา  ภูมิปัญญาไทย  และการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญา

                           4.    ความรู้และทักษะด้านคณิตศาสตร์  และด้านภาษา  เน้นการใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง

                           5.    ความรู้และทักษะในการประกอบอาชีพและการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข

                   ทั้งนี้ จากสาระสำคัญในมาตรา 28 ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติฉบับนี้ ได้ระบุไว้ว่า หลักสูตรต้องมีลักษณะหลากหลาย ทั้งนี้ ให้จัดตามความเหมาะสมของแต่ละระดับโดยมุ่งพัฒนาคุณภาพชีวิตของบุคคลให้เหมาะสมแก่วัย  และศักยภาพ  สาระของหลักสูตร  ทั้งที่เป็นวิชาการและวิชาชีพ ต้องมุ่งพัฒนาคนให้มีความสมดุล  ทั้งด้านความรู้  ความคิด  ความสามารถ  ความดีงาม  และความรับผิดชอบต่อสังคม  และตามความในมาตรา 29 มีสาระสำคัญระบุไว้ว่า ให้สถานศึกษาร่วมกับบุคคล  ครอบครัว ชุมชน  องค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  เอกชน องค์กรเอกชน  องค์กรวิชาชีพ  สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่นๆ ส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชน โดยจัดกระบวนการเรียนรู้ภายในชุมชน  เพื่อให้ชุมชนมีการจัดการศึกษาอบรม มีการแสวงหาความรู้  ข้อมูล  ข่าวสาร และรู้จักเลือกสรรภูมิปัญญา และวิทยาการต่างๆ  เพื่อพัฒนาชุมชนให้สอดคล้องกับสภาพปัญหา  และความต้องการ  รวมทั้งหาวิธีการสนับสนุน  ให้มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การพัฒนาระหว่างชุมชน

                   จากความในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ  .. 2542  แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2)   .. 2545  แสดงให้เห็นว่าสถานศึกษา  และบุคลากรในสถานศึกษามีบทบาทในเรื่องของหลักสูตรมากยิ่งขึ้นโดยเฉพาะการจัดทำสาระของหลักสูตรที่สอดคล้องกับท้องถิ่นและต้องปรับรูปแบบการจัดการเรียนรู้ รวมทั้งการประเมินผลให้สอดคล้องกับเนื้อหาตามบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าว      ดังนั้น ครูอาจารย์ในสถานศึกษา จำเป็นต้องมีความรู้  ความเข้าใจ ในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเป็นอย่างดี จึงจะทำให้ การจัดการศึกษาสามารถดำเนินไปตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติฉบับนี้ได้ต่อไป

                           1.    ความหมายของการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น

        ความหมายของการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น   มีนักการศึกษาได้ให้ความหมายไว้  

คล้ายคลึงกัน ดังนี้              

                                   ใจทิพย์  เชื้อรัตนพงษ์ (2539 : 107 - 108) ได้ให้ความหมายของหลักสูตรท้องถิ่นว่า   หมายถึง  มวลประสบการณ์ที่สถานศึกษาหรือหน่วยงาน  และบุคคลในท้องถิ่น  จัดให้แก่ผู้เรียนตามสาพ  และความต้องการของท้องถิ่น

                                   ทั้งนี้ คำว่า ท้องถิ่น มีความหมายใน 2 ประการ คือ ประการที่หนึ่ง ท้องถิ่น    หมายถึง  ชุมชน ที่สถานศึกษาหรือหน่วยงานนั้นตั้งอยู่อาจเป็นชุมชน  ในระดับหมู่บ้าน  ตำบล  อำเภอ จังหวัด หรือภาคภูมิศาสตร์ก็ได้ และทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นอยู่หรือกำลังเกิดขึ้นในชุมชน     ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของประวัติศาสตร์ความเป็นมา  ที่ตั้ง   สภาพภูมิประเทศ  ภูมิอากาศ  เศรษฐกิจ  สิ่งแวดล้อม  วิถีชีวิต  ความเป็นอยู่  ศิลปวัฒนธรรม  ภูมิปัญญาท้องถิ่น ฯลฯ

                                   ประการที่สอง  ท้องถิ่น  หมายถึง  สถานศึกษาหรือหน่วยงาน องค์กร ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาในชุมชนนั้นๆ โดยชุมชนทุกระดับสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น

                                   กรมการศึกษานอกโรงเรียน  (2541 : 2) ได้อธิบายความหมายของหลักสูตรท้องถิ่นว่า  หลักสูตรท้องถิ่นเป็นหลักสูตรที่สร้างขึ้นจากสภาพปัญหาและความต้องการของผู้เรียนหรือสร้างจากหลักสูตรแกนกลาง  ที่ปรับให้เข้ากับชีวิตจริงของผู้เรียน ตามท้องถิ่นต่างๆ หรือสร้างจากเหตุการณ์  ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ที่มีผลกระทบต่อผู้เรียนหลักสูตรท้องถิ่นต้องสอดคล้อง และเหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจ  สังคมของท้องถิ่นนั้นๆ   เน้นการเรียนรู้ชีวิตของตนเอง  เพื่อการปรับตนเองให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของวิทยาการ การใช้เทคโนโลยีและข่าวสารข้อมูลในการเรียนรู้ต่างๆ  ผู้เรียนได้เรียนรู้ตามสภาพชีวิตจริงของตนเอง สามารถนำเอาความรู้ไปใช้ในการพัฒนาตนเอง พัฒนาอาชีพ  พัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมของครอบครัวและท้องถิ่นได้

                                   นิคม  ชมพูหลง (2542 : 13) และมานิต  สิทธิศร ( 2543 : 39)  ได้ให้ความหมาย ของการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นไว้สอดคล้องกันว่า  หมายถึง  การที่ท้องถิ่น  ปรับปรุง  ขยาย หรือเพิ่มรายละเอียดเนื้อหา  สาระ  สื่อการเรียนการสอน  แผนการสอนสู่การเรียนการสอน  กำหนดกิจกรรมให้เหมาะสมกับสภาพ และความต้องการเฉพาะท้องถิ่น โดยสัมพันธ์กับหลักสูตรแกนกลางหรือหลักสูตรแม่บท 

                                   ธีรชัย  เนตรถนอมศักดิ์  และลัดดา  ศิลาน้อย (2544 : 30) ได้อธิบายความหมายของหลักสูตรท้องถิ่นว่า หมายถึง การที่กระทรวงศึกษาธิการได้เปิดโอกาสให้หน่วยงานต่างๆ ได้เข้ามามีส่วนร่วมพัฒนาหลักสูตร ตามข้อกำหนดในโครงสร้างหลักสูตร ทั้งนี้ เพื่อให้ผู้เรียนได้มีโอกาสเรียนรู้เรื่องราวของท้องถิ่น  สภาพเศรษฐกิจ สังคมของท้องถิ่นของตนเอง 

                                   จากความหมายของหลักสูตรท้องถิ่นที่กล่าวมาข้างต้น  สรุปได้ว่า  หลักสูตรท้องถิ่น หมายถึง มวลประสบการณ์ต่างๆ ที่จัดให้สอดคล้องกับสภาพความต้องการและปัญหาของผู้เรียนและชุมชนหรือท้องถิ่น   เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้ไปใช้ในการพัฒนาตนเอง   พัฒนาอาชีพ   และพัฒนาชุมชนและสังคมต่อไป 

                           2.    ความสำคัญในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น

                                   จากความหมายของการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นดังกล่าว  บุญมี  เณรยอด (... : 49) ได้กล่าวถึงความสำคัญของการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นว่า  การพัฒนาหลักสูตรที่จะมีผลต่อการพัฒนาประเทศได้  คือ การพัฒนาปรับปรุงหลักสูตรให้เหมาะสมกับท้องถิ่นที่สำคัญคือ ด้านศิลปวัฒนธรรม  ประเพณี  และอาชีพของแต่ละท้องถิ่น  การให้การศึกษาที่เหมาะสมกับท้องถิ่น  ช่วยให้ความเป็นอยู่ของประชาชนดีขึ้น ช่วยแก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศได้เพราะหลักสูตรจากส่วนกลางไม่ยืดหยุ่นตามสภาพ เป็นการสอนในสิ่งที่ไกลตัว มีโอกาสที่จะศึกษาสิ่งรอบตัวน้อยมาก ไม่เกิดความภูมิใจในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับชุมชน ทั้งนี้  ใจทิพย์  เชื้อรัตนพงษ์ (2539 : 109 – 110) ได้ให้ความเห็นสอดคล้องกันว่า ถึงแม้จะมีหลักสูตรแกนกลางแล้ว แต่ยังมีความจำเป็นต้องมีการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น  เพราะ

                                            1.    หลักสูตรแกนกลางกำหนดเนื้อหาสาระและกิจกรรมไว้อย่างกว้าง  เพื่อให้ทุกคนได้เรียนรู้คล้ายคลึงกัน  ทำให้กระบวนการเรียนการสอนมุ่งเนื้อหาสาระและประสบการณ์ที่เป็นหลักการทั่วไป ไม่สามารถประมวลรายละเอียดสาระความรู้จาก
สภาพแวดล้อม สังคม เศรษฐกิจ
 ปัญหา  และความต้องการของท้องถิ่นแต่ละแห่งได้

                                           2.    การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทางด้านเศรษฐกิจ  การเมือง  และเทคโนโลยี

มีผลกระทบโดยตรงต่อการดำรงชีวิตของคนไทยทั้งในเมืองและชนบท     จึงต้องมีหลักสูตรระดับท้องถิ่นเพื่อปรับสภาพของผู้เรียน
ให้สามารถรับการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ได้

                                           3.    ทรัพยากรท้องถิ่นโดยเฉพาะภูมิปัญญาชาวบ้านของไทย   มีอยู่เป็นจำนวนมาก  หลักสูตรแกนกลาง
ไม่
สามารถนำเอาทรัพยากรท้องถิ่นนั้นมาใช้ประโยชน์ได้  แต่หลักสูตร  ระดับท้องถิ่นสามารถบูรณาการเอาทรัพยากรท้องถิ่นและภูมิปัญญา
ชาวบ้านมาใช้ในการเรียนการสอนได้

                                   นอกจากนี้  วิชัย  ประสิทธิวุฒิเวชช์  (2542 : 135) ได้อธิบายถึงความสำคัญของการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นว่า  
การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นมีความสำคัญ เพราะหลักสูตรแกนกลางหรือหลักสูตรแม่บทที่พัฒนาในระดับชาติ  มีการกำหนด
องค์ประกอบต่างๆของหลักสูตร ให้สอดคล้อง
กับสภาพปัญหาและสนองความต้องการของสังคมในลักษณะกว้าง ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้
คล้ายคลึงกัน เนื้อหาสาระ และประสบการณ์บางอย่าง ไม่สามารถประมวลรายละเอียดตามสภาพเศรษฐกิจ สังคม ปัญหา  และ
ความต้องการของท้องถิ่น  บางเนื้อหาสาระไม่อาจสนองความต้องการและความสนใจของผู้เรียน

                                   ทั้งนี้ กรมวิชาการ (2542  : 26) ได้สรุปถึงความสำคัญของการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นว่า  การที่ต้องมีการพัฒนา
หลักสูตรท้องถิ่นนั้น เนื่องมาจากสาเหตุต่อไปนี้

                                           1.    การใช้หลักสูตรเดียวกันทั้งประเทศ  ย่อมไม่สัมพันธ์กับชีวิตจริงที่เป็นอยู่

                                           2.    ทำให้ละเลยต่อมรดกทางวัฒนธรรมและสิ่งอันพึงอนุรักษ์ของท้องถิ่นทำให้มีการลืมเลือนสิ่งที่มีค่าของท้องถิ่น

                                           3.    ไม่เป็นการสนับสนุนการพัฒนาท้องถิ่น  ด้านการผลิต อาชีพ  บางท้องถิ่นอาจมีปัญหาแตกต่างกันออกไป  เช่น  โรคภัยไข้เจ็บ  แทนที่การศึกษาจะช่วยแก้ปัญหดังกล่าวกลับจะส่งเสริมให้คนไต่บันไดเพื่อการศึกษาต่อที่สูงขึ้น

                                   จากแนวคิด และทัศนะดังกล่าว สรุปได้ว่า การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น มีความสำคัญและจำเป็นที่ต้องมีการดำเนินการ เพราะการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น เป็นการพัฒนาการจัดการศึกษาอย่างมีส่วนร่วมที่เหมาะสมกับท้องถิ่น   เป็นการนำการพัฒนาสู่ชุมชนที่สนองตอบต่อความต้องการและสภาพของชุมชนและผู้เรียน  ทำให้เกิดความรู้  ความเข้าใจ  และความภาคภูมิใจ   ในการพัฒนาตนเอง และสามารถนำเอาภูมิปัญญา องค์ความรู้ และทรัพยากรของท้องถิ่น มาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้สูงสุด   

                3.    กระบวนการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น

                                   การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น  ให้สอดคล้องต่อความต้องการของท้องถิ่นอย่างแท้จริง และเพื่อให้การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพนั้น    การดำเนินงานต้องมีระบบ   และเป็นขั้นตอน  ซึ่งนักการศึกษาได้เสนอแนวทางกระบวนการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นไว้ดังนี้

                                   กรมวิชาการ (2540  : 51 – 53) ได้เสนอขั้นตอนการดำเนินการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น  ดังนี้

                                           1.    จัดตั้งคณะทำงาน โดยเลือกบุคคลซึ่งมีความสามารถ และมีความตั้งใจในการปฏิบัติงาน

                                           2.    ศึกษา และวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน โดยการเก็บข้อมูลอาจใช้วิธีการวิจัย  สัมภาษณ์  ประชุม  สัมมนา
หรือวิธีการอื่นๆ  ที่เห็นว่าเป็นประโยชน์ทำให้ได้ข้อมูลที่แท้จริง

                                           3.    การกำหนดองค์ประกอบของหลักสูตร  โดยกำหนดให้สอดคล้องกับ

จุดประสงค์ของรายวิชา / กลุ่มประสบการณ์  ครอบคลุมกับสภาพที่ต้องการให้เกิดกับผู้เรียนทั้ง   4  ด้าน  คือ  ความรู้  ทักษะ เจตคติ
และกระบวนการ

                                           4.    จัดทำเอกสารหลักสูตร ได้แก่ แผนการสอน คู่มือครู หนังสืออ่านเพิ่มเติม และสื่อต่างๆ  เป็นต้น   เพื่อ
ให้ผู้ใช้หลักสูตรสามารถนำหลักสูตรไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

                                           5.    ตรวจสอบคุณภาพและทดลองใช้หลักสูตร  โดยพิจารณาร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ เพื่อตรวจสอบ
องค์ประกอบต่างๆ จากนั้นนำหลักสูตรไปทดลองใช้ ศึกษาผลการทดลองใช้และ
ร่วมกันวิเคราะห์หาข้อบกพร่อง  ปรับปรุงหลักสูตร
ให้มีคุณภาพก่อนนำไปใช้จริง

                                           6.    เสนอขออนุมัติใช้หลักสูตร โดยนำหลักสูตรที่สร้างขึ้นใหม่เสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามระเบียบ
และขั้นตอนที่กำหนด

                                           7.    การนำหลักสูตรไปใช้  ในระหว่างการใช้หลักสูตร ส่วนที่สำคัญมากในขั้นตอนนี้  ได้แก่  การนิเทศและ
ติดตามผล

                                           8.    การประเมินผลหลักสูตรและการปรับปรุงแก้ไข  เป็นการพิจารณาเกี่ยวกับคุณค่าของหลักสูตรว่า
มีความเหมาะสมหรือไม่อย่าง
ไร  ข้อมูลที่ได้จากการประเมินผลการใช้หลักสูตร จะเป็นข้อมูลสำคัญในการปรับปรุงแก้ไข
หลักสูตรให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นต่อไป

                                   ขั้นตอนในกระบวนการพัฒนาหลักสูตรนั้น  ทาบา (Taba. 1962 : 12) เสนอแนวคิดการพัฒนาหลักสูตร
แบบรากหญ้า
(grass – roots)  ซึ่งมีขั้นตอน  ดังนี้

                                           1.    วินิจฉัยความต้องการ  โดยสำรวจความต้องการและความจำเป็นต่างๆ ของสังคม

                                           2.    กำหนดจุดประสงค์ที่ชัดเจนและมีความเข้าใจตรงกันตามที่สังคมต้องการ

                                           3.    การเลือกเนื้อหาสาระที่ต้องการนำมาสอนให้ตรงกับความต้องการและความจำเป็นของสังคม

                                           4.    จัดเนื้อหาสาระ โดยจัดระเบียบ  จัดลำดับของเนื้อหาสาระที่คัดเลือกไว้แล้วในขั้นตอนที่  3

                                           5.    เลือกประสบการณ์การเรียนรู้ โดยคัดเลือกประสบการณ์เพื่อการเรียนรู้  ซึ่งจะเป็นการนำมาเสริม
เนื้อหาสาระให้สมบูรณ์

                                           6.    การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ตามลำดับประสบการณ์การเรียนรู้ที่กำหนด

                                           7.    การตัดสินใจว่าเนื้อหา ประสบการณ์การเรียนรู้อะไรที่จะต้องประเมินผลว่าได้มีการเรียนรู้ตรงกับ
จุดประสงค์ที่กำหนดไว้หรือไม่เพียงใด  พร้อมกำหนดวิธีการประเมินผล

                                           8.    ตรวจสอบความสมดุล ของลำดับขั้น รูปแบบการสอน  การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ก่อนการนำไป
ทดลองใช้

                                           9.    นำหลักสูตรไปทดลองใช้เพื่อหาความเที่ยงตรงและประสิทธิภาพ ตลอดจนกำหนดระดับ
ความสามารถที่ต้องการของผู้เรียน

                                           10.  การปรับปรุงและแก้ไข หลังจากการทดลองใช้ เพื่อให้เหมาะสมกับผู้เรียน  โดยพิจารณาถึงหลักการ
และทฤษฎีในการกำหนดโครงสร้างบนพื้นฐานที่สามารถปรับเปลี่ยนให้มีความเหมาะสมได้

                                           11.  การพัฒนากรอบโครงสร้างเป็นการตรวจสอบเพื่อความสมบูรณ์ของขอบข่ายและความเหมาะสม
ของลำดับเนื้อหาหลักสูตรที่พัฒนาขึ้นมา

                                           12.  นำหลักสูตรที่ปรับปรุงแก้ไขเรียบร้อยแล้ว ไปใช้ในการจัดการเรียนการสอน  ตามโครงสร้างหลักสูตรที่
กำหนด

                                   การดำเนินการสร้างหลักสูตรท้องถิ่นในระดับรากหญ้า ไทเลอร์ (Tyler. 1949 : 3) ได้เสนอกระบวนการพัฒนา
หลักสูตรท้องถิ่นว่า  ต้องศึกษาข้อมูลจาก 
3  แหล่ง  คือ  สังคม  ผู้เรียน และผู้เชี่ยวชาญด้านเนื้อหาวิชา หลังจากนั้นนำมากำหนด
เป็นจุดมุ่งหมายชั่วคราว จุดมุ่งหมายชั่วคราว
  ที่ได้จาก
3 แหล่งข้อมูล จะถูกกลั่นกรองโดยทฤษฎีการเรียนรู้ และปรัชญา เพื่อตัดทอน
จุดมุ่งหมายที่สำคัญน้อยไม่จำเป็นออกไป  ซึ่งจะได้จุดมุ่งหมายที่แท้จริง  จึงกำหนดการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ และการประเมินผล
เป็นขั้นตอนสุดท้าย

                                   จากหลักการ  แนวคิด  เกี่ยวกับกระบวนการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น  ดังกล่าวข้างต้น สามารถสรุปได้ว่า 
กระบวนการพัฒนาหลักสูตรตามขั้นตอนกระบวนการของ ทาบา
(Taba)  และไทเลอร์ (Tyler)  เป็นกระบวนการพัฒนาหลักสูตร
แบบรากหญ้า  จากระดับล่างสู่บน
(
Bottom – up)  มีลักษณะเป็นแบบนิรนัย  (deductive)   ซึ่งเริ่มต้นด้วยการลงมือพัฒนาหลักสูตร  
นำไปสู่การพัฒนาหลักสูตรทั้งระบบบนพื้นฐานความต้องการของชุมชนท้องถิ่น และการมีส่วนร่วมจากองค์ประกอบหลักของ
แหล่งข้อมูลได้แก่  สังคมชุมชน ผู้เรียน และผู้เชี่ยวชาญด้านเนื้อหาวิชา  โดยการดำเนินการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น  มีขั้นตอน  ดังนี้

                                           1.    ศึกษาข้อมูลพื้นฐาน ความต้องการของชุมชนและผู้เรียน วิเคราะห์สภาพ

การเปลี่ยนแปลงของสังคม  ทฤษฎีและปรัชญาการศึกษาเพื่อนำมากำหนดเป็นแนวทางในการพัฒนา  หลักสูตร

                                           2.    การพัฒนาโครงร่างหลักสูตร

                                           3.    ประเมินโครงร่างหลักสูตร  พร้อมปรับปรุงแก้ไขให้สมบูรณ์

                                           4.    ทดลองใช้หลักสูตร พร้อมปรับปรุงแก้ไขให้หลักสูตรมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

                                 5.    ติดตามผลและประเมินผล พร้อมปรับปรุงแก้ไขให้หลักสูตรมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

                                   กระบวนการของการพัฒนาหลักสูตร  ที่บุคคลในชุมชนต้องเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินการเซย์เลอร์, อเล็กซานเดอร์ และเลวิส (Saylor, Alexander and Lewis. 1981 : 42 – 44)  กล่าวว่า  ผู้ที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาหลักสูตรควรประกอบด้วย  ผู้เรียน ครู  บุคคลจากภายนอกสถานศึกษา เช่น ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตร ด้านการเรียนการสอน และการประเมินผล   นักการศึกษา  ภายในชุมชน   ผู้ปกครอง  ซึ่งสอดคล้องกับโบแชมป์  (Bochamp. 1981 : 145 – 151) ที่กล่าวว่า ผู้ที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาหลักสูตรควรประกอบด้วย   ผู้เชี่ยวชาญด้านเนื้อหา   กิจกรรม  นักวิจัยด้านหลักสูตร  ครู  ศึกษานิเทศก์   ครูพิเศษ   นักบริหาร   ตัวแทนประชาชน  และผู้เรียน 

                            นอกจากนี้  รัตนะ  บัวสนธ์ (2535 : 6)   ได้กล่าวว่า  ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น  ควรประกอบด้วยบุคลากรที่เกี่ยวข้อง  2  ฝ่าย   ดังนี้

                                   1.     บุคลากรที่อยู่ในสถานศึกษา  ได้แก่  ผู้บริหาร  ครู  และผู้เรียน

                                   2.     บุคลากรภายนอกสถานศึกษา  ได้แก่

                                           2.1  บุคลากรจากสถานศึกษา  เช่น  นักวิจัย  นักพัฒนาหลักสูตร

                                           2.2  บุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาทุกระดับ เช่น ผู้บริหาร นักวิชาการ  ศึกษานิเทศก์

                                           2.3  เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องกับประชาชนโดยตรง  เช่น  เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง  เกษตรตำบล  เจ้าหน้าที่สาธารณสุข  เป็นต้น

                                           2.4  ตัวแทนประชาชนในชุมชน

                            จากแนวคิดดังกล่าว สรุปได้ว่า บุคคลที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นได้แก่

1.        บุคคลภายในสถานศึกษา

2.        บุคคลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับประชาชนโดยตรง

3.        นักวิจัยหรือนักพัฒนาหลักสูตร

4.        ประชาชนในชุมชน   ซึ่งเป็นส่วนที่สำคัญที่สุดในการเข้ามามีส่วนร่วมใน

การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น

                            จากการศึกษาทฤษฎี หลักการ  แนวคิด ที่เกี่ยวข้องดังกล่าวข้างต้น  พบว่า  หลักสูตรท้องถิ่น หมายถึง มวลประสบการณ์การเรียนรู้ที่จัดให้สอดคล้องกับสภาพความต้องการและปัญหาของผู้เรียนและชุมชนหรือท้องถิ่น    เพื่อให้สามารถนำความรู้  ไปใช้ในการพัฒนาตนเอง  เศรษฐกิจ อาชีพ  และสังคมที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต  การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น  จึงมีความจำเป็นและสำคัญที่ต้องมีการดำเนินการ    เพื่อเป็นการพัฒนาการจัดการศึกษาอย่างมีส่วนร่วมของชุมชนที่เหมาะสมกับท้องถิ่น ทำให้เกิดความรู้  ความเข้าใจ  และความภาคภูมิใจ  ในการพัฒนาตนเองและสามารถนำเอาภูมิปัญญา องค์ความรู้และทรัพยากรของท้องถิ่น มาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้สูงสุด ทั้งนี้ กระบวนการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น มีขั้นตอนการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นโดยสรุป  4  ขั้นตอน  คือ  1) การสำรวจ  และศึกษาข้อมูลพื้นฐาน  2) การสร้างหลักสูตร  3) การทดลองใช้หลักสูตร  4) การปรับปรุงหลักสูตร

 

เอกสารอ้างอิง

 

กรมการศึกษานอกโรงเรียน. คู่มือพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นสำหรับการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนการ
ศึกษานอกโรงเรียน
.  กรุงเทพฯ : กรมฯ  กระทรวงศึกษาธิการ, 2541.

กรมวิชาการ.  การพัฒนารายวิชาสังคมศาสตร์ให้สอดคล้องกับท้องถิ่นในหลักสูตรมัธยมศึกษา ฉบับปรับปรุง พ.. 2533.  
                  
กรุงเทพฯ : กรมวิชาการ  กระทรวงศึกษาธิการ, 2542 .

....................  สรุปผลการวิจัย  เรื่องภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการจัดการเรียนการสอนในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา. 
                 
กรุงเทพฯ
: กรมวิชาการ  กระทรวงศึกษาธิการ, 2540.

ใจทิพย์  เชื้อรัตนพงษ์. การพัฒนาหลักสูตร : หลักการและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์อลีนเพรส , 2539.

ธีรชัย  เนตรถนอมศักดิ์  และลัดดา  ศิลาน้อย.  การจัดทำหลักสูตรท้องถิ่นตามแนวพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ 
                 
ขอนแก่น
: มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2544.

บุญมี  เณรยอด.  หลักการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น.  กรุงเทพฯ : ภาควิชาบริหารการศึกษา  คณะครุศาสตร์ 
               
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ม
....

นิคม  ชมภูหลง. การสร้างและพัฒนาหลักสูตรโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น กลุ่มการงานและพื้นฐานอาชีพ.  
                
มหาสารคาม : อภิชาตการพิมพ์, 2542.

มานิต  สิทธิศร.  ชุดฝึกอบรม การนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาใช้ในการพัฒนาหลักสูตรและการจัด

                   การเรียนการสอนในโรงเรียนประถมศึกษา (ฉบับปรับปรุง).  ..., 2543.

รัตนะ  บัวสนธ์. การพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอน เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น:

                   กรณีศึกษาชุมชนแห่งหนึ่งในเขตภาคกลางตอนล่าง. ปริญญานิพนธ์ ศศ.. ( การวิจัยและ

                   การพัฒนาหลักสูตร ).  กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร, 2535.

วิชัย  ประสิทธิ์วุฒิเวชช์.  การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น : สานต่อที่ท้องถิ่น.  กรุงเทพฯ : บริษัท เซ็นเตอร์ดิสคัฟเวอรี่ จำกัด, 2542.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.  พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.. 2542  แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2)
                  .. 2545
 กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์การศาสนา, 2545.

Beauchamp , George A . Curriculum Theory. Itusch , Illimioms : F.e. Peacock Publisher , 1981.

Saylor , J.Galen , Alexander , William M. and Lewis , Arthur J. Curriculum Planing for Better

                   Teaching and Learning. New York : Holt Rinehart and Winston, 1981.

Taba , Hilda . Curriculum Development : Theory and Practice . New York : Harcourt Brace and  World, 1962.

Tyler , Ralph . W. Basic. Principles of Curriculum and Instruction. Chicago : University of chicago, 1949.

 


เนื้อหาปัจจุบันที่ท่านกำลังอ่าน คือ เรื่องที่ 3 ชื่อ file:topic5_3.htm
อ่านเรื่องอื่นๆ ...[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ]

.
-->

งานสารสนเทศสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดตราด
เลขที่ 347 หมู่ 9 ตำบลวังกระแจะ อำเภอเมือง จังหวัดตราด 23000
โทร 0 3951 8091 โทรสาร 0 3951 8092
http://trat.nfe.go.th/
ติดต่อมาได้ที่
 

พัฒนา ระบบ Web โดย สุธี วรประดิษฐ
Update ข้อมูลโดย สุธี วรประดิษฐ เมื่อ